سعید شمس - روزنامه اطلاعات| مردم با پشتسرگذاشتن نسبی روزهای پرتلاطم اعتراضی حالا منتظرند نظام تصمیمگیری با توجه به فرصتها و البته تهدیدهای موجود، به راهحلی موثر و واقعی برسد تا بلکه آرامش معیشتی برای اقشار مختلف و به ویژه دهکهای پایین جامعه ایجاد شود.
احمد شیرزاد، نماینده ادوار مجلس در گفتگو با اطلاعات به بررسی عوامل بحران اقتصادی موجود و راه حلهایی که در این شرایط قابل اجراست، پرداخته است.
به گفته وی، بهترین راه حل بیان صادقانه و روراست مشکلات برای مردم وجلب همراهی و همکاری آنان درشرایط فعلی کشور است.
وی تجربه دفاع مقدس هشتساله را مثال میزند که درآن مردم با اطلاع از شرایط جنگی و خاص کشور نهایت همراهی و همکاری را اعمال کردند.
*****
در شرایط فعلی مسئولان برای ایجاد آرامش و امنیت معیشتی مردم چه کاری باید انجام بدهند؟
مدیریت فضای اقتصادی بحثی کلیدی و بسیار مهم در این خصوص است. البته شاهدیم که دولت همه هم و غمش را بهکار گرفته تا به هر طریق ممکن، قیمتها را کنترل کند که در همین راستا مدیریت نرخ ارز و اجرای سیاستهای جدید ارزی را در دستور کار خود قرار داده است. با این حال نمیتوانیم از کنار این موضوع به راحتی بگذریم که اقتصاد ایران با واقعیتهایی تلخ مواجه است که شامل پایین بودن تولید، افزایش تورم، بالا بودن انتظارات تورمی و البته تحریمهای بینالمللی میشوند. این موارد به طور طبیعی روی معیشت مردم اثرات منفی گذاشته و این اثرپذیری و درنتیجه بالا رفتن هزینههای اقتصادی جامعه و بخصوص دهکهای پایین اجتناب ناپذیر است.
در چنین شرایطی راهحل موثر و قابل اجرا چیست؟
دست اندرکاران باید با مردم خیلی رو راست و واقعگرایانه وصادقانه صحبت کنند و شرایط را بدون کم و کاست به افکارعمومی توضیح بدهند تا مردم بدانند چه شرایطی پیش روی مناسبات اقتصادی ایران قرار دارد؛همانگونه که در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله انجام میشد و موثر بود و جواب میداد ومردم همراهی میکردند.
اگر این صحبت صادقانه انجام شود به ترمیم اعتماد عمومی و مدیریت چالشهای اقتصادی مانند انتظارات تورمی منجر خواهدشد .
به عنوان مثال، توجه داشته باشید که مدیریت دولت در موضوع تغییر قیمت بنزین طوری بود که بدون هیچ تنشی اصلاح صورت گرفت. یعنی تغییر نرخ بنزین به این دلیل که مسئولین در این رابطه گفتمان صادقانه و به موقعی داشتند، بدون تنش خاصی اجرایی شد. ایکاش درباره حذف ارز ترجیحی هم همین روال جدی گرفته میشد تا جامعه آمادگی پذیرش موضوع را پیدا میکرد.
در شرایط فعلی افکار عمومی از دولت برای حل مشکلات اقتصادی عمل و کارآیی بالاتری میخواهند. آیا دولت توان لازم دراینباره را دارد؟
همه تصمیمها با دولت نیست و اختیارات در قوای سهگانه پخش شده است. با اینحال نکته امیدوارکننده در شرایط فعلی چیزی جز این نیست که هماهنگی بالایی بین دولت و سایر قوا وجود دارد. البته طبیعتا طبق قانون، مجلس هم جایگاه ویژه ای در تصمیمسازیها دارد و لازم است نمایندگان در امور مختلف با دولت هماهنگی بالایی داشته باشند که این موضوع در تصویب بودجه سالیانه از اهمیت فوق العاده بالایی برخوردار است.
با این حال متاسفانه باید با این موضوع کنار بیاییم که مجلس دوازدهم به دلیل اینکه محصول انتخاباتی با رای بسیار نازل است، یک سری از قوانین در این یکی دو سال مصوب کرده که نه تنها گرهی از گرهها باز نکرده، بلکه دستِ دولت را هم برای کارآمدی بسته است. با این حال چون نمیتوان قانون را نادیده گرفت، دولت پزشکیان باید با همین مجلس همکاری و همراهی داشته باشد.
نقش سیاست خارجی را در گرهگشایی از چالشهای اقتصادی چطور می بینید؟
اینکه سیاست خارجی و در کل نگاه ایران به رابطه با غرب و آمریکا به نوعی اقتصاد کشور را قفل کرده، واقعیتی غیرقابل انکار است. اما رابطه ایران با دنیا تصمیمی اقتصادی نیست و به سطوح بالای نظام حکمرانی مرتبط میشود. البته جهتگیری دولت در این رابطه میتواند تاثیرگذاری زیادی داشته باشد. به همین دلیل در مدتی که از شروع به کار دولت چهاردهم گذشته است، وجود شخص پزشکیان در مواردی منجر به اتفاقهای مثبت و منطبق بر منافع ملی شده است.
بیاعتنایی به مشکلات معیشتی مردم چه تبعاتی به همراه خواهد داشت؟
بنده معتقد نیستم ارکان حاکمیتی به گرفتاریهایی که زندگی را برای قشرهای زیادی از مردم دشوارتر از همیشه کرده است، بیاعتنایی میکنند و دنبال راهی برای حل مسائل نیستند. در واقع مشکلات اقتصادی ریشه در نسخههایی دارد که در گذشته تعیین شدهاند. بعضی وقتها نسخه پزشک درمان در پی ندارد که این را نمیتوان بیتوجهی پزشک قلمداد کرد بلکه تشخیص، تشخیص غلطی بوده است.
مثلا در جهت ثابت نگه داشتن نرخ ارز، دستور و بخشنامهای به صورت حکم از بالا صادر شد که منجر به دو نرخی شدن ارز و در نتیجه افزایش فشار قیمتی شد که این مصداقی از نسخههای غلط است که بهخصوص در دولت سیزدهم بطور مکرر شاهد نسخههایی از این دست بودیم. اما بههرحال از هرجایی که جلوی ضرر گرفته شود، منفعت است.
امیدوارم تیم اقتصادی دولت مستقر به تشخیصهایی صحیح و واقعی برسد تا در عین اینکه جراحیهای اقتصادی تبعاتی هم دارد، اما اقتصاد به سیر طبیعی خودش برگردد تا بتوانیم با رونق دادن به تجارت وتولید، فضای شلخته اقتصادی را حتیالمقدور ترمیم کنیم.
به بحث ورود بازار به اعتراضهای اخیر بپردازیم. این حرکت بازاریها با وجود اینکه آنها در اعتراضات سالهای گذشته نقش چندانی نداشتند، چه دلیلی داشت؟
ورود بازار به فضای اعتراضی به این دلیل بود که میگفتند بلاتکلیفی نرخ ارز عملا بازار خرید و فروششان را تقریبا به صفر رسانده است. بهطوری که میتوان گفت، بازار منجمد شده بود تا این نهاد که در تحرکات اقتصادی تاثیرگذاری بسیار مثبتی دارد، عملا به ورطه تعطیلی برسد.
باید اذعان داشت تعطیلی بازار در این شرایط واقعیتی تلخ است. به همین دلیل دولت برای حذف ترجیحی کمی عجولانه عمل کرد هرچند چارهای هم جز این نمانده بود. البته حذف ارز ترجیحی موجب میشود ارزهای منجمد شدهِ پشت در که وارد کشور نمیشدند، به خزانه تزریق شوند. همچنین واردکننده بهجای اینکه سراغ صورت حسابهای صوری برود تا مراجع رسمی را دور بزند، دیگر نتواند از بیتالمال سوء استفاده کند.
