به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از هافینگتون پست، نتایج یک مطالعه جدید که این هفته در نشریه Neurology منتشر شده، نشان می‌دهد مغز انسان برخلاف یک ماشین ساده عمل نمی‌کند. اگرچه اغلب آن را با یک رایانه مقایسه می‌کنیم، اما پژوهشگران می‌گویند مغز بیشتر شبیه یک کتابخانه است: هرچه قفسه‌های آن از سال‌های ابتدایی زندگی با «کتاب»‌های بیشتری پر شود، حتی اگر ساختمان آن در سال‌های پیری دچار فرسودگی شود، دیرتر تعطیل خواهد شد.

در این تحقیق، پژوهشگران آمریکایی با بررسی نزدیک به دوهزار سالمند دریافتند افرادی که در طول زندگی خود به طور مداوم در فعالیت‌های فکری مانند مطالعه، نوشتن و یادگیری مشارکت داشته‌اند، نه تنها عملکرد شناختی بهتری دارند، بلکه زمان خریده‌اند.

افرادی که بالاترین سطح فعالیت ذهنی را داشتند، به طور متوسط بروز بیماری آلزایمر را پنج سال دیرتر از افرادی با کمترین فعالیت ذهنی تجربه کردند. درباره مرحله پیش‌درآمد این بیماری یعنی «اختلال شناختی خفیف» (MCI)، این تاخیر حتی به هفت سال رسید. همچنین افرادی که در ۱۰ درصد بالای شاخص فعالیت فکری قرار داشتند، ۳۸ درصد کمتر در معرض ابتلا به آلزایمر بودند.

این مطالعه به سرپرستی دکتر «آندریا زمیت» در مرکز پزشکی دانشگاه راش انجام شد. پژوهشگران ۱۹۳۹ فرد با میانگین سنی ۸۰ سال را که در آغاز پژوهش دچار زوال عقل نبودند، طی حدود هشت سال پیگیری کردند.

آنها فعالیت‌های «غنی‌سازی ذهنی» را در سه دوره زندگی بررسی کردند:

• دوران کودکی (پیش از ۱۸ سالگی): میزان کتاب‌خوانی در خانه، دسترسی به اطلس و روزنامه و یادگیری زبان خارجی.

• میانسالی (حدود ۴۰ سالگی): داشتن اشتراک مجله، کارت کتابخانه و بازدید از موزه‌ها.

• سالمندی (دهه هشتاد زندگی): مطالعه، نوشتن و بازی‌های فکری.

نتایج نشان داد تداوم این فعالیت‌ها در طول دهه‌ها تاثیر انباشتی دارد و به شکل قابل توجهی خطر زوال شناختی را کاهش می‌دهد.

زمیت تاکید کرد: «یافته‌های ما امیدوارکننده است و نشان می‌دهد مشارکت مستمر در طیف متنوعی از فعالیت‌های ذهنی در طول زندگی می‌تواند تفاوت معناداری در سلامت شناختی ایجاد کند.»

نابرابری حافظه

این پژوهش تنها به جنبه زیستی موضوع نمی‌پردازد، بلکه بعد اجتماعی آن را نیز برجسته می‌کند. عواملی مانند سطح درآمد در ۴۰ سالگی یا دسترسی به منابع فرهنگی در خانه نشان می‌دهد «ذخیره شناختی» صرفا یک ویژگی زیستی نیست، بلکه به شرایط اجتماعی و اقتصادی نیز وابسته است.

به گفته پژوهشگران، اگر داشتن کارت کتابخانه یا اشتراک مجله در میانسالی می‌تواند از مغز در دهه نود زندگی محافظت کند، سرمایه‌گذاری عمومی در کتابخانه‌ها و آموزش ارزان‌قیمت باید به عنوان یک سیاست سلامت عمومی در نظر گرفته شود.

درون مغز سالخورده

یکی از بخش‌های جالب این تحقیق مربوط به بررسی کالبدگشایی مغز برخی شرکت‌کنندگان بود. حتی در مواردی که نشانه‌های فیزیکی آلزایمر مانند تجمع پروتئین‌های آمیلوئید و تاو در مغز مشاهده می‌شد، افرادی که در طول عمر خود فعالیت ذهنی بالاتری داشتند، عملکرد حافظه و تفکر بهتری را حفظ کرده بودند.

این یافته از نظریه «ذخیره شناختی» حمایت می‌کند؛ بر اساس این نظریه، مغزی که طی دهه‌ها با یادگیری و مطالعه شبکه‌های عصبی بیشتری ساخته است، می‌تواند آسیب بیشتری را تحمل کند بدون آنکه علائم رفتاری بیماری به سرعت بروز کند.

زنگ خطر برای آینده

این مطالعه در شرایطی منتشر می‌شود که پیش‌بینی شده موارد زوال عقل تا سال ۲۰۵۰ به بیش از ۱۵۰ میلیون نفر در جهان برسد. با این حال، آمارهای جدید نشان می‌دهد عادت‌های مطالعه در میان نوجوانان رو به کاهش است.