امید سراجان - روزنامه اطلاعات: پرداخت یارانه‌ یکسان به صورت نقدی یا غیرنقدی برای همه مردم کشور نه‌تنها تأثیر چندانی در رفاه اقشار آسیب‌پذیر ندارد بلکه موجب افزایش هزینه‌های دولت و کسری منابع بودجه ای کشور می‌شود.

هم اینک دولت به دهک‌های یک تا ۳ درآمدی (شامل ۲۷ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر از جمعیت کشور) ماهانه ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر یارانه نقدی می پردازد که حدود ۱۱ هزار و ۱۲۰ میلیارد تومان از منابع بودجه‌ای دولت را در هر ماه مصرف می کند. علاوه بر این افراد مشمول دهک ۴ تا ۷ که تعداد آنها حدود ۳۴ میلیون نفر است، ماهانه ۳۰۰ هزار تومان (جمعاً مبلغ ۱۲ هزار و ۸۵۰ میلیارد تومان) یارانه نقدی می‌گیرند.

به عبارت دیگر هر ماه حدود ۲۴ هزار میلیارد تومان از منابع بودجه ای کشور صرف پرداخت یارانه نقدی به ۶۱ میلون نفر از جمعیت کشور می شود که طبعاً نیاز همه آنها به این کمک نقدی یکسان نیست.

در شکل غیرنقدی (اعتبار کالابرگ الکترونیک) هم دولت ظرف دو ماه اخیر برای ۸۶ میلیون نفر از جمعیت کشور ماهانه یک میلیون تومان به ازای هر نفر اعتبار خرید واریز کرده که حدود ۱۲۲ هزار میلیارد تومان از منابع بودجه‌ای را به خود اختصاص داده است.   

به نظر می رسد ادامه این روش بدون تفکیک دقیق دهک‌های درآمدی، علاوه بر آنکه ماهانه ۸۵ هزار میلیارد تومان از منابع بودجه‌ای کشور را صرف پرداخت یارانه به مردم می‌کند، موجب بهبود معیشتی جامعه و بخصوص اقشار آسیب پذیر نخواهد شد.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی پریروز در بررسی لایحه بودجه سال آینده ۳۰۰ هزار میلیارد تومان برای پرداخت یارانه نقدی و ۱۵۰ هزار میلیارد تومان برای کمک‌هزینه معیشتی افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی اختصاص دادند. یعنی منابع بودجه ای دولت برای پرداخت یارانه نقدی در سال آینده تقریباً ۵۶ درصد نسبت به امسال افزایش یافته است ولی هنوز مکانیزم صحیحی برای توزیع عادلانه این یارانه نقدی طراحی نشده تا منابع تزریقی دقیقاً به هدف اصلی اصابت کند.

بدیهی است ادامه شیوه پرداخت یارانه نقدی به شکل فعلی عادلانه نیست و دولت باید حتماً تعریف دقیقی از نیازمندان واقعی دریافت این کمک نقدی ارائه دهد تا منافع آن صرفاً نصیب گروه‌های پایین درآمدی بشود.

در بخش یارانه غیرنقدی هم دولت مکلف شده تا سال آینده ۹۶۰ هزار میلیارد تومان از منابع بودجه ای خود را برای حمایت از معیشت مردم و تأمین کالاهای اساسی اختصاص دهد.
اینجا هم باید معیار دقیقی برای تخصیص یارانه غیرنقدی تعریف شود تا اقشار آسیب پذیر و کم درآمد بیشترین بهره مندی از منابع تخصیصی داشته باشند.

قطعاً ادامه پرداخت یارانه الکترونیک به شکل دو ماه اخیر که شامل تمامی جمعیت کشور شده، عادلانه نیست. زیرا نیاز گروه‌های کم درآمد به این یارانه غیرنقدی به مراتب بیشتر از دهک‌های درآمدی بالاست.

بنابر این به نظر می رسد دولت برای حمایت نقدی و غیرنقدی خود از معیشت مردم در سال آینده باید معیار دقیق تری از جامعه هدف تعریف کند تا از شدت فقر در دهک‌های پایین درآمدی کاسته شود.