غلامحسین اسلامی‌فرد - روزنامه اطلاعات: ۱۴ بهمن‌ماه روز فناوری فضایی، یادآور مسیری است که ایران اسلامی در یکی از پیچیده‌ترین و مهمترین حوزه‌های علم و فناوری با اتکا به دانش بومی طی کرده است. مسیری که از آزمون و خطا آغاز شد و امروز به تثبیت جایگاه کشور در باشگاه محدود دارندگان چرخه کامل فناوری فضایی انجامیده است.

ایران برای نخستین‌بار در ۱۴ بهمن ۱۳۸۷ یک ماهواره با نام «امید» را به فضا پرتاب کرد؛ این ماهواره سه ماه در فضا ماند و پس از پایان مأموریت به زمین بازگشت؛ به همین مناسبت شورای فرهنگ عمومی در مصوبه نخستین روز اردیبهشت ۱۳۸۸ سالروز پرتاب ماهواره ملی امید به فضا (۱۴ بهمن) را «روز فناوری فضایی» نام گذاشت.

توسعه دانش‌های نو به ویژه فناوری نانو و هوافضا در سند چشم‌انداز ۲۰ ساله کشور تأکید شده است زیرا حضور مؤثر در این دو بخش سبب خواهد شد تا مزیت‌های رقابتی مؤثری برای کشور در منطقه و جهان پدید آید.

پرتاب و بهره‌برداری از ماهواره‌های بومی، توسعه ماهواره‌برهای چند مرحله‌ای، دستیابی به دقت‌های تصویربرداری قابل‌قبول و حرکت به سمت ماهواره‌های عملیاتی، نشان می‌دهد فناوری فضایی در ایران دیگر یک پروژه نمایشی یا صرفاً نظامی نیست؛ بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به زیرساختی راهبردی برای حکمرانی داده‌محور است.

سازمان فضایی دی‌ماه اعلام کرد: سه ماهواره «ظفر۲»، «پایا» و نسخه ارتقا یافته «کوثر» از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه و با پرتابگر سایوز در مدار لئو با ارتفاع حدود ۵۰۰ کیلومتری تزریق می‌شوند.

«ظفر۲» حاصل تلاش محققان دانشگاه علم و صنعت است و نسبت به نمونه قبلی به محموله‌های تصویربرداری و مخابراتی پیشرفته‌تری مجهز شده.

ماهواره «پایا» با توان تصویربرداری ۵ متر در تصاویر سیاه و سفید و ۱۰ متر در تصاویر رنگی، می‌تواند در حوزه‌های کشاورزی، منابع آبی، محیط زیست و نقشه‌برداری شهری مورد استفاده قرار گیرد.

ماهواره «کوثر» نیز یک ماهواره سنجش از دور پیشرفته است که توسط شرکتی دانش‌بنیان طراحی و ساخته شده. این ماهواره با ترکیب مأموریت سنجش از دور نمونه اول کوثر و مأموریت اینترنت اشیای ماهواره هدهد، نقش دوگانه‌ای برعهده دارد. اهمیت این دستاوردها زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم فناوری فضایی، پیشران بسیاری از حوزه‌های حیاتی است: از پایش منابع آب و کشاورزی هوشمند گرفته تا مدیریت بحران، پیش‌بینی مخاطرات طبیعی، توسعه ارتباطات و حتی ارتقای امنیت ملی. در جهانی که داده، قدرت است، کشوری که به «چشم فضایی» مستقل دسترسی دارد، وابستگی راهبردی خود را کاهش داده است.

تداوم پیشرفت‌های صنعت فضایی ایران، با تداوم مأموریت، تجاری‌سازی، اتصال به نیازهای واقعی کشور و اعتمادسازی عمومی عملی خواهد بود. عبور از نگاه پروژه‌ای و حرکت به سمت زیست‌بوم فضایی، نیازمند هم‌افزایی میان دانشگاه، صنعت، بخش خصوصی و سیاست‌گذار است؛ امری که بدون شفافیت، برنامه‌ریزی بلندمدت و ثبات تصمیم‌گیری محقق نخواهد شد.

روز فناوری فضایی فرصتی است برای بازخوانی این مسیر؛ فرصتی برای تأکید بر این واقعیت که پیشرفت فضایی، نه یک هدف نمادین، بلکه ابزاری برای توسعه پایدار و قدرت نرم علمی کشور است. آینده‌ای که در آن، مدار زمین تنها محل گردش ماهواره‌ها نیست، بلکه عرصه‌ای برای تثبیت نقش ایران اسلامی در معادلات علم و فناوری جهان با حضور نخبگان و استعدادهای برتر علمی خواهد بود.

رهبر انقلاب در دیدار بیش از هزار نفر از نخبگان و استعدادهای برتر علمی، جوانان نخبه را هدایای نفیس الهی و امانتی در دست مسئولان خواندند و با تأکید بر اینکه حتی لحظه‌ای در دفاع از جامعه علمی و نخبگان کشور کوتاه نمی‌آیند، افزودند: با تکیه بر نخبگان و فرزانگان و در پرتو ایجاد نسلی جوان و پرتلاش، ایران بزرگ به کشوری پیشرفته، قدرتمند، شریف، عزیز و برافرازنده پرچم تمدن نوین اسلامی تبدیل خواهد شد.